به محتوای اصلی

دیتابیس آنلاین برای اپلیکیشن؛ ساخت در چند دقیقه بدون سرور

دیتابیس آنلاین یعنی داده‌ی اپ و سایت شما روی سروری که نگه‌داری‌اش با سرویس است. چهار گزینه را مقایسه کردیم و مسیر ساخت دیتابیس با API آماده را نشان می‌دهیم.

عاطفه امیری۶ دقیقه مطالعه
در این مطلب

دیتابیس آنلاین یعنی پایگاه داده‌ای که روی سرور اجرا می‌شود و اپ یا سایت شما از راه اینترنت در آن می‌خواند و می‌نویسد — بدون نصب، بدون نگه‌داری سرور، در دسترس از هر دستگاه. اگر دنبالش می‌گردید، تقریباً همیشه برای این است که داده‌ی محصول‌تان جایی مطمئن بنشیند و اپ اندروید، سایت یا پنل مدیریت‌تان به آن برسد. مشکل اینجاست که زیر همین یک اسم، از فایل اکسل اشتراکی تا پایگاه داده‌ی واقعی با API فروخته می‌شود. این راهنما چهار گزینه را از هم جدا می‌کند، به سؤال «رایگانش کو؟» صادقانه جواب می‌دهد و نشان می‌دهد چطور در چند دقیقه یکی‌اش را بسازید.

دیتابیس آنلاین دقیقاً چیست؟

هر پایگاه داده‌ای که به‌جای کامپیوتر شما روی یک سرور همیشه‌روشن بنشیند و از راه شبکه جواب بدهد، «آنلاین» است. تفاوت واقعی جای دیگری است: نگه‌داری با کیست و اپ شما چطور به آن می‌رسد. دیتابیسی که خودتان روی سرور نصب کنید هم آنلاین است، ولی بکاپ و امنیت و وصله‌ی امنیتی‌اش تا آخر عمر پروژه با شماست. چیزی که جست‌وجوگر این عبارت معمولاً می‌خواهد شکل مدیریت‌شده است: سرویس، دیتابیس را اجرا و نگه‌داری می‌کند و شما فقط داده می‌خوانید و می‌نویسید.

و یک نکته از همین اول روشن باشد: آنلاین بودن به‌تنهایی کافی نیست. اپ شما به دیتابیس مستقیم وصل نمی‌شود — پایین‌تر می‌گوییم چرا — پس چیزی که واقعاً لازم دارید «دیتابیس به‌اضافه‌ی راه امن رسیدن به آن» است.

چهار چیزی که به اسم دیتابیس آنلاین فروخته می‌شود

۱. اسپردشیت اشتراکی. فایل اکسل روی فضای ابری یا شیت آنلاین. برای فهرستی که دو نفر ویرایش می‌کنند خوب است؛ رابطه بین داده‌ها، اعتبارسنجی و همزمانی واقعی ندارد. اولین باری که دو کاربر هم‌زمان بنویسند، خودش را نشان می‌دهد.

۲. دیتابیس روی هاست اشتراکی. همان MySQL کنار هاست وردپرسی، با phpMyAdmin. دیتابیس واقعی است، ولی نه API دارد و نه احراز هویت کاربر؛ باید کنارش کد سمت سرور بنویسید و نگه‌داری کنید — همان کاری که می‌خواستید از آن فرار کنید.

۳. دیتابیس ابری مدیریت‌شده (DBaaS). سرویس یک PostgreSQL یا MySQL آماده تحویل می‌دهد و بکاپ و ارتقا با اوست. برای تیمی که بک‌اند دارد و فقط نمی‌خواهد دیتابیس اداره کند، انتخاب درستی است — ولی همچنان فقط دیتابیس است و بین اپ شما و آن، باز هم باید بک‌اند نوشته شود.

۴. دیتابیس با API آماده (BaaS). دیتابیس واقعی به‌اضافه‌ی چیزی که سه گزینه‌ی قبلی ندارند: اندپوینت‌های آماده روی مدل داده‌ی خودتان، احراز هویت کاربر نهایی و مستندات خودکار. اپ شما از روز اول جایی برای خواندن و نوشتن دارد، بدون یک خط کد سمت سرور. فیکارو در همین دسته است.

گزینهرابطه و اعتبارسنجیAPI آمادهاحراز هویت کاربربرای محصول واقعی
اسپردشیت اشتراکینداردنداردنداردخیر — فقط دمو
دیتابیس روی هاستداردباید بنویسیدباید بنویسیدبا هزینه‌ی نگه‌داری
دیتابیس ابری (DBaaS)داردباید بنویسیدباید بنویسیدبله، اگر بک‌اند دارید
دیتابیس با API (BaaS)داردداردداردبله

می‌شود اپ را مستقیم به دیتابیس آنلاین وصل کرد؟

نه — و این همان چیزی است که تبلیغ «دیتابیس آنلاین اندروید» معمولاً نمی‌گوید. اتصال مستقیم یعنی نام کاربری و رمز دیتابیس داخل خود اپ باشد، و هر چیزی که داخل اپ اندروید یا جاوااسکریپت سایت باشد قابل استخراج است.

رمز دیتابیسی که یک بار داخل اپ رفته، دیگر رمز نیست. کسی که آن را دربیاورد، به همه‌ی جدول‌ها می‌رسد — نه فقط داده‌ی خودش، و نه فقط برای خواندن.

راه درست همیشه یک لایه‌ی واسط است که درخواست را بگیرد، هویت کاربر را بسنجد و فقط داده‌ی مجاز را برگرداند. در مسیر سنتی آن لایه را برنامه‌نویس بک‌اند می‌نویسد. در فیکارو آن لایه از قبل ساخته شده است: API روی مدل داده‌ی خودتان با کلید دسترسی، احراز هویت کاربران با JWT و دسترسی سطح رکورد — یعنی هر کاربر فقط به داده‌ی خودش می‌رسد، بی‌آنکه شما این منطق را نوشته باشید.

دیتابیس آنلاین رایگان وجود دارد؟

جواب صادقانه همان جوابی است که درباره‌ی VPS رایگان داده‌ایم: رایگانِ پایدار وجود ندارد. آنچه واقعاً هست:

  • سطح رایگان سرویس‌های خارجی. فایربیس و Supabase سطح رایگان دارند، ولی از ایران یا در دسترس نیستند یا ارتقایشان کارت بین‌المللی می‌خواهد. گزینه‌ها را در جایگزین فایربیس در ایران جدا بررسی کرده‌ایم.
  • دوره‌ی آزمایشی سرویس‌های داخلی. چند روز یا چند ماه رایگان و بعد نرخ کامل. برای محک زدن خوب است؛ «رایگان ماندن» نیست.
  • شروع بدون پرداخت. در فیکارو با ثبت‌نام، اعتبار هدیه در کیف‌پول‌تان می‌نشیند و بدون وارد کردن هیچ اطلاعات پرداختی، دیتابیس و API واقعی می‌سازید. بعد از آن هزینه ساعتی از کیف‌پول کم می‌شود — پروژه‌ی متوقف هزینه‌ای ندارد و شارژ از ۱۰ هزار تومان ممکن است، به تومان و از درگاه داخلی. صفحه‌ی قیمت‌گذاری نشان می‌دهد هر مبلغ، پروژه را چند روز روشن نگه می‌دارد.

ساخت دیتابیس آنلاین با API در چند دقیقه

مسیر کامل با تصویر در شروع سریع آمده؛ خلاصه‌اش چهار قدم است:

  1. ثبت‌نام و ساخت پروژه — از قالب آماده، با توصیف فارسی کسب‌وکارتان برای هوش مصنوعی، یا از صفر.
  2. تعریف موجودیت‌ها در پنل — مثلاً محصول، سفارش، مشتری — با فیلدها و رابطه‌هایشان. کدی نوشته نمی‌شود.
  3. اعمال تغییرات — همان لحظه یک دیتابیس PostgreSQL اختصاصی با بکاپ منظم برای پروژه‌تان بالاست و اندپوینت‌ها فعال‌اند.
  4. گرفتن کلید و اولین درخواست:
curl "https://api.fikaro.ir/my-shop/v1/product?filter[status]=active&sort=-created_at&limit=20" \
  -H "Authorization: Bearer apck_..."

فیلتر، مرتب‌سازی و صفحه‌بندی داخل خود API است و مستندات Swagger و کالکشن Postman خودکار ساخته و به‌روز می‌شوند. اگر همین مسیر را با جزئیات هر قدم می‌خواهید، ساخت API بدون کدنویسی قدم‌به‌قدم جلو می‌رود؛ کد اتصال از اپ موبایل هم در بک‌اند فلاتر و ری‌اکت‌نیتیو آمده است.

کجا دیتابیس آنلاین کافی نیست؟

سه مرز را از اول بدانید:

  • اپ آفلاین-اول. اگر اپ باید بدون اینترنت هم کار کند، همچنان یک دیتابیس محلی مثل SQLite داخل خود اپ لازم دارید؛ دیتابیس آنلاین طرفِ سرورِ ماجراست، نه جایگزین آن.
  • گزارش‌گیری تحلیلی سنگین. پرس‌وجوهای BI روی ده‌ها میلیون ردیف، ابزار تحلیلی خودش را می‌خواهد، نه دیتابیس عملیاتی محصول را.
  • دسترسی مستقیم SQL. در فیکارو به دیتابیس با SQL خام وصل نمی‌شوید؛ کار با داده از راه API و پنل است. اگر معماری‌تان دقیقاً این دسترسی را لازم دارد، یک DBaaS یا سرور خودتان انتخاب درست‌تری است. داده‌تان هم گروگان نیست: مدل داده، رکوردها و قوانین هر زمان به‌صورت کامل قابل خروجی گرفتن‌اند.

و یک نکته‌ی خاصِ داده‌ی فارسی که معمولاً بعد از راه‌اندازی سراغتان می‌آید: جعبه‌ی جست‌وجوی اپ روی متن فارسی به‌سادگی خالی برمی‌گردد، چون «کتابها» و «کتاب‌ها» دو رشته‌ی متفاوت‌اند. چرایی و راه‌حلش در جست‌وجوی فارسی در دیتابیس آمده است.

اگر هنوز بین گزینه‌ها مرددید، API آماده چهار نوع «آماده» را از هم جدا می‌کند و Backend as a Service ایرانی مقایسه‌ی کامل با Firebase و Supabase را دارد.

سوالات متداول

دیتابیس آنلاین رایگان از کجا بگیرم؟
رایگانِ دائمی وجود ندارد؛ یا دوره‌ی آزمایشی است یا سطح رایگان محدود سرویس‌های خارجی که از ایران قابل استفاده یا قابل ارتقا نیستند. در فیکارو با ثبت‌نام اعتبار هدیه می‌گیرید و بدون پرداخت شروع می‌کنید؛ بعد از آن هزینه ساعتی و از کیف‌پول است و پروژه‌ی متوقف هزینه‌ای ندارد.
فرق دیتابیس آنلاین با دیتابیس ابری چیست؟
در استفاده‌ی روزمره یکی‌اند: پایگاه داده‌ای که روی زیرساخت سرویس‌دهنده اجرا می‌شود. «ابری» بیشتر برای شکل مدیریت‌شده (DBaaS) به کار می‌رود. تفاوت مهم‌تر این است که فقط دیتابیس تحویل می‌گیرید یا دیتابیس به‌همراه API و احراز هویت — برای اپ و سایت، دومی است که کار را تمام می‌کند.
می‌شود اپ اندروید را مستقیم به دیتابیس آنلاین وصل کرد؟
از نظر فنی ممکن است ولی امن نیست: رمز دیتابیس داخل اپ قابل استخراج است و هر کسی به همه‌ی داده‌ها می‌رسد. اتصال درست از راه یک API با کلید دسترسی و احراز هویت کاربر است — همان چیزی که فیکارو روی مدل داده‌ی شما خودکار می‌سازد.
دیتابیس آنلاین فیکارو چه نوع دیتابیسی است؟
هر پروژه یک دیتابیس PostgreSQL اختصاصی با بکاپ منظم دارد که روی زیرساخت داخل ایران اجرا می‌شود. با آن از راه API و پنل کار می‌کنید و مدل داده، رکوردها و قوانین هر زمان قابل خروجی گرفتن‌اند.

مطالب مرتبط